Vén màn bí mật về khả năng nói nhiều ngôn ngữ

(Petrotimes) - Làm thế nào để học được hai, ba, đến bốn ngôn ngữ khác nhau? Phải chăng bí mật của khả năng nói lưu loát được nhiều ngôn ngữ nằm ở não và phụ thuộc vào độ tuổi?

Trong một tiết học tiếng Anh của lớp 5B trường Trifouillis-sous-Bois (Pháp), thầy giáo đưa ra câu hỏi bằng tiếng Anh: “Where are you going?” (bạn đang đi đâu?). Juliette ngập ngừng một lúc: “To the swimming pool!” (đến bể bơi). Hoàn toàn chính xác, nhưng quá chậm. Câu hỏi này đối với James, cậu bé hàng xóm của Juliette mới lên bốn, thì quả là một trò đùa. Mặc dù mới biết đếm đến 10 và vẫn còn nói ngọng nhưng James có thể nói tiếng Anh bằng ngữ điệu khá chuẩn với bố – một người London mới chuyển về sống cùng vợ.

Điều gì đã hạn chế Juliette và các bạn cùng lớp, đâu là bí mật của James? Tại sao cậu bé có thể nói một cách dễ dàng hai thứ tiếng, trong khi đến một lứa tuổi nào đó, mọi việc lại trở nên khó khăn đối với những người khác? Ta có thể thăm dò phía bên trong bộ não của James để tìm hiểu tại sao các nơron của cậu lại khéo léo như vậy. Đó là kết quả của những thí nghiệm mà các nhà khoa học đã thực hiện. Người ta đưa những người tình nguyện vào trong một chiếc máy chụp (kiểu máy nội soi) để xem não của họ hoạt động như thế nào. Trong số đó, có những người nói song ngữ như James, một số người như Juliette, đang học (giỏi hoặc tồi) một ngôn ngữ thứ hai. Kết quả? Với James và tất cả những người đã học hai ngôn ngữ từ trong nôi, kết luận của cuộc thí nghiệm hoàn toàn rõ ràng: cả hai ngôn ngữ đều do não trái điều khiển. Chính xác hơn, “cơ quan ngôn ngữ” nằm trong bán cầu trái ở những người thuận tay phải (với những người thuận tay trái, điều đó còn tùy thuộc). Chắc chắn có một tập hợp phức tạp các nơron thần kinh chuyên về ngôn ngữ, cũng giống như những tập hợp nơron khác, “phụ trách” toán học hay âm nhạc.

Cũng cùng những vùng não đó hoạt động trước tiên khi những người thuộc nhóm hai (giống như Juliette) lắng nghe tiếng mẹ đẻ. Nhưng khi phải đối diện với một thứ tiếng nước ngoài, mọi việc sẽ trở nên phức tạp. Lần này, toàn bộ não đều hoạt động theo từng vùng, ở bên phải cũng như bên trái, không theo một nguyên tắc nhất định bởi các vùng hoạt động của não thay đổi tùy theo từng cá nhân. Mọi việc đã rõ ràng: bí mật của James – đó là “cơ quan ngôn ngữ” của cậu đã thành công với việc xử lý hai ngôn ngữ thay vì duy nhất tiếng mẹ đẻ (điều mà những người khác không có). Câu hỏi đặt ra: vậy vùng não đó đã hoạt động như thế nào để không bị rối tung lên?

Tất cả được bắt đầu từ bệnh nhân kỳ lạ tại một bệnh viện như một nữ tu người Pháp 45 tuổi, sống tại Morocco. Sau một vụ tai nạn khi thoát khỏi hôn mê, vị nữ tu sĩ này hầu như bị câm, chỉ có thể nói được một vài từ tiếng Arập. 10 ngày sau đó, tình thế đảo ngược: cô có thể nói tiếng Pháp nhưng tiếng Arập thì lại “bốc hơi”! Một ngày sau, lại đổi lại: tiếng Pháp ra đi, tiếng Arập quay lại. Hôm sau nữa, cô chỉ có thể nói tiếng Pháp! Mọi việc làm các bác sĩ như phát điên. Tại sao một người nói song ngữ có thể mất khả năng sử dụng một ngôn ngữ hoặc có thể “quên” một ngôn ngữ vào một ngày nào đó và ngôn ngữ kia vào ngày hôm sau?

Theo chuyên gia thần kinh học Michel Paradis, ở những người nói song ngữ giống như James, ngôn ngữ được “sắp đặt” trong hai “ngăn lớn” của não (một bên là tiếng Anh, một bên là tiếng Pháp), tất cả đều được nhân đôi (James có hai “kho” từ, hai “kho” quy tắc ngữ pháp, hai “kho” âm thanh…). Khi trả lời mẹ, cậu “lục tìm” trong não những từ muốn nói bằng tiếng Pháp, sau đó là những quy tắc ngữ pháp phù hợp, cuối cùng là âm thanh để có thể nói một câu hoàn chỉnh. Khi cậu trả lời bố, mọi việc diễn ra tương tự, nhưng nhờ “ngăn” tiếng Anh. Để nói tiếng Anh, cậu không cần thông qua tiếng Pháp và ngược lại. Với James, tất cả đều đến rất tự nhiên. Còn đối với trường hợp những bệnh nhân bị mất một trong hai ngôn ngữ, người ta cho rằng thực tế không có gì bị mất. Từ ngữ, ngữ pháp, âm thanh, tất cả đều vẫn ở chỗ cũ, trong não của họ. Họ chỉ mất tạm thời lối vào một hoặc nhiều “kho” ngôn ngữ mà thôi.

Càng tiếp xúc nhiều với ngoại ngữ – trong lớp hoặc ngoài xã hội, việc học ngoại ngữ của bạn càng có hiệu quả. Ngược lại, nếu ngừng không nói một thứ tiếng trong nhiều năm, người ta có thể hoàn toàn quên mất nó. Một điều chắc chắn: càng ít tuổi, người ta càng dễ dàng học tiếng nước ngoài. Theo năm tháng, não trở nên khó bảo hơn, ít tiếp thu hơn. Vậy có tuổi giới hạn học ngoại ngữ? Không chắc chắn. Trong những năm đầu tiên, phần lớn trẻ em có thể học hai hoặc ba ngôn ngữ một cách dễ dàng, nếu có điều kiện. Sau đó, mọi việc trở nên phức tạp. Khó khăn lớn nhất? Ngữ điệu của câu nói, với đặc thù riêng của từng ngôn ngữ và trọng âm.

Số đông trong chúng ta cho rằng việc học ngoại ngữ trở nên khó khăn hơn sau tuổi lên 10. Tuy nhiên, độ tuổi “tiền định” này thay đổi tùy theo cá nhân. Nhưng khó khăn không có nghĩa là không thể: cần phải đầu tư nhiều thời gian hơn và còn phụ thuộc vào động cơ! Nếu tất cả trẻ em đều học rất nhanh tiếng mẹ đẻ, cũng vì đó là cơ hội duy nhất để chúng hiểu và được hiểu. Còn tại lớp, tính khẩn cấp không còn… Một điều chắc chắn khác: khi đã biết đến hai ngôn ngữ, người ta có thể dễ dàng học ngôn ngữ thứ ba, thứ tư…

VỀ CHÚNG TÔI

Việt Uy Tín là công ty dịch thuật lớn và chuyên nghiệp tại Việt Nam.

Năng lực dịch thuật hơn 58 thứ tiếng và đa đa dạng chuyên ngành khác nhau.

DMCA.com Protection Status

TRỤ SỞ

  Địa chỉ: Tòa nhà TIN Holdings, 399 Nguyễn Kiệm, P.9, Q.Phú Nhuận, TP.HCM

  Điện thoại: 1900 633 303

  Hotline: 0917 671 239 - 0948 748 368

  Email: cs@vietuytin.vn

 

VĂN PHÒNG HÀ NỘI

  Địa chỉ: P. 608, Tầng 6, 142 Lê Duẩn, P. Khâm Thiên, Q. Đống Đa, Hà Nội

  Điện thoại: 1900 633 303

  Hotline: 0917 671 239 - 0948 748 368

  Email: cs@vietuytin.vn

VĂN PHÒNG QUẬN 3

  Địa chỉ: 357 Hai Bà Trưng, P. Võ Thị Sáu, Q.3, TP.HCM

  Điện thoại: 1900 633 303

  Hotline: 0917 671 239 - 0948 748 368

  Email: cs@vietuytin.vn

 

VĂN PHÒNG ĐẮK LẮK

  Địa chỉ: 55 Lý Thái Tổ, P.Tân Lợi, TP.Buôn Ma Thuột

  Điện thoại: 1900 633 303

  Hotline/Zalo/Viber: 0941 37 88 33

  Email: cs@vietuytin.vn

Search

Back To Top